Foto van glooiend landschap met windmolens voor serie blogs over de energietransitie

Serie blogs over de energietransitie

Deel 2. Mijn persoonlijke inspanning.

 

 

In een nieuwe serie blogs schijf ik over de energietransitie.

Aanleiding is dat ik een Masterclass Versnelling Energietransitie volg bij Drift, een Nederlands toonaangevend onderzoeksinstituut binnen het veld van duurzaamheidstransities.

 

Naast het coachen van ondernemers die kostwinner zijn en mijn werk in binnen- en buitenland als projectmanager, ben ik intrinsiek gemotiveerd mijn steentje bij te dragen om deze prachtige planeet bewoonbaar te houden.

 

Hiervoor ben ik o.a. actief bezig mijn huis energieneutraal en gehuurde kantoor afvalvrij te maken. Daarnaast ben ik vier jaar bestuurslid geweest bij EnergiekBaarn, een lokale energiecoöperatie en in 2017 aanjager van het Baarns Klimaat Akkoord, of BKA.

 

Het BKA is op 2 november 2017 getekend door bijna 80 deelnemers waaronder de Gemeente, alle politieke partijen, ondernemers, instellingen en burgers.

 

Blogs met een serieuze ondertoon omdat ik van mening ben dat we aan de slag moeten. Ik ben echter ook een optimist en geloof in het aanpassingsvermogen van de mens. Het leuke is, je kunt vandaag al beginnen en elke stap telt mee. Ook de kleintjes.

 

Ben je geïnteresseerd in cijfers en de grote lijn, lees dan de eerste blog hieronder. Wil je meteen praktische voorbeelden, lees dan vooral de tweede en derde blog. Meer blogs volgen.

 

  1. De eerste blog gaat over de grote lijn, wat ik daarover lees en leer van experts en hoogleraren.
  2. De tweede gaat over mijn persoonlijke inspanning thuis en op kantoor en vind je hieronder.
  3. In de derde blog mijmer ik over een lokaal perspectief met een aantal ideeën.

 

Waarom wil ik zo graag mijn steentje bijdragen aan de energietransitie?

 

Simpel.

 

Omdat ik van onze aarde houd, van haar schoonheid en wat zij aan rijkdommen met ons deelt qua natuur, dieren en mensen. Wij komen voort uit de natuur en zullen vergaan tot ‘natuur’.

 

Ik draag graag bij aan het doorgeven van deze rijkdom aan de volgende generaties, zodat die net als ik kunnen genieten van hoe mooi het hier is en hoe goed vertoeven het is op onze aardbol.Een informatief, helder geschreven, goed geïllustreerd boek met begrijpelijke data en feiten over wat je persoonlijk kunt doen is het boek De Verborgen Impact van Babette Porcelijn.

In haar boek gaat Porcelijn in op de verborgen impact van alles wat we in ons leven doen: wonen, reizen, eten, kleding en meer. Aanrader.

 

Dit filmpje zegt het in twee minuten:

 

 

Stap 1. Energieneutraal wonen

 

In 2011 kocht ik voor het eerst een eigen huis en ik ben op weg naar energieneutraal wonen.

 

Mijn huidige energierekening bedraagt inmiddels slechts € 50 per maand. Het afgelopen jaar heb ik zelfs geld teruggekregen.Mijn energieleverancier geloofde de meterstanden niet toen ik ze doorgaf. Of ik een foto van de meter in de meterkast wilde opsturen 😉  Als ik dat met elkaar verreken, kom ik uit op een maandelijkse rekening voor gas en elektra van € 34 euro.

 

Wat heb ik al gedaan?

 

Ik woon in een jaren-50 tussenwoning van ongeveer 90m2 met een vliering.

Met het budget en mijn kennis van toen, heb ik de volgende maatregelen genomen:

  1. Verminderen van energieverbruik
    • Isoleren
      • De vloer van de begane grond
      • Het plafond van de BG = vloer 1e verdieping
      • Het dak
      • De vloer van de vliering
      • De spouwmuren
      • Alle kozijnen vervangen en van HR++ glas voorzien
    • Verwarming
      • Hoogrendements CV-ketel. Als ik t nu zou doen, zou ik zorgen dat mijn ketel op een warmtepomp en gasloos wonen was voorbereid.
      • Vloerverwarming op de BG
      • Radiatoren geplaatst (waren er niet)
      • Radiatoren van folie voorzien
      • Verwarming uit in ruimtes waar ik niet veel ben
    • Verlichting en elektra verbruik
      • Voor 98% op LED verlichting overgestapt
      • Sluipverbruik voorkomen door plaatsen van o.a. stekkerdozen met aan/uit knoppen tussen apparaten en het lichtnet
      • Bewegingsmelder op licht bij de voordeur
      • In de nieuwe keuken alleen A++ apparaten geplaatst
    • Water
      • Douche-timer opgehangen om minder lang te douchen
      • Thermostaatkraan geïnstalleerd
  2. Monitoren van energieverbruik
    • Ruim een jaar een Wattcher gebruikt om sluipverbruik tegen te gaan
    • Ruim drie jaar mijn elektra-, gas- en waterverbruik bijgehouden
    • Mezelf uitgedaagd elk jaar minder te verbruiken
    • Een infrarood scan van het pand laten maken (hierdoor mijn spouwmuren laten isoleren)
  3. Opwekken van energie
    • 8 zonnepanelen op het dak laten leggen

 

Wat wil ik nog meer doen?

 

Ik zou graag elektrisch of minimaal hybride rijden.Ik ben me bewust van het feit dat de productie, materialen, accuduur etc. van de elektrische en hybride auto's een keerzijde heeft.

Onderzoeken lijken te zeggen dat dit anno 2018 achterhaald is door nieuwe productietechnieken, langere accuduur, het recyclen van accu's en meer.

Lees hier meer.

 

Echter, ik heb geen eigen oprit, we hebben nog maar een beperkt aantal laadpalen in het dorp, ik heb een hond waarmee ik elke dag naar het bos rijd en mijn portemonnaie laat het simpelweg niet toe nu te investeren in een dergelijke auto.

 

Het concept van LomboXnet spreekt me zeer aan: de driehoek tussen huis met panelen, elektrische auto en laadpaal voor de deur. Lijkt me fantastisch.

 

Mogelijk dat ik een hondenkar voor achter mijn fiets koop. Daarmee bespaar ik in ieder geval een flink aantal kilometers.

 

Ik wil graag gasloos wonen.

 

Hiervoor moet ik elektrisch gaan koken en mijn huis elektrisch verwarmen (denk : warmtepomp, meer panelen etc.). Nog even sparen!

 

In de tussentijd kook ik zoveel mogelijk met deksel, een hooimadammeke, en zet ik het vuur eerder uit dan ik gewend was wanneer ik een eitje, rijst of pasta kook.

 

Stap 2. Afvalvrij leven

 

Juni 2014.

 

Na een inspirerende lezing door Emily-Jane Townley van Leven zonder Afval doe ik die zomer een week mee met een Zero Plastic actie.In juni 2014 kwam ik op Twitter de actie Zero Plastic Week tegen. De bedoeling was om een week lang geen plastic je huishouden in te brengen, waarbij de focus lag op het niet accepteren van plastic tassen in winkels.

Vanaf 1 januari 2016 is het overigens verboden om plastic tassen mee te geven in winkels.

 

Ik vind het zo leuk, dat ik doorga en besloot plasticvrij te willen leven. Na dat jaar heb ik mijn plastic afval gereduceerd van 26 zakken per jaar, naar 2 of 3.

 

Een paar weken na de lezing kom ik dorpsgenoot Emily-Jane tegen en ik vertel enthousiast hoe ik nog steeds bezig ben.

 

‘Oh, wat leuk, jij bent ook besmet met het virus’ roept ze meteen. ‘Net als ik, toen ik een filmpje zag van Bea Johnson.’

 

Française Bea Johnson woont in California met haar man en twee kinderen.

Met haar hele gezin hebben ze slechts 1 wekpot afval per jaar (!!!!).

Luister maar.

 

 

De ladder van Lansink

 

Waar Bea naar refereert rond minuut 2.17 in haar TED talk, is de Ladder van Lansink: de standaard voor afvalbeheer.De Ladder van Lansink is een standaard op het gebied van afvalbeheer. De standaard is genoemd naar de Nederlandse politicus Ad Lansink, die in 1979 in de Tweede Kamer een motie voor deze werkwijze indiende. Internationaal wordt het algemene principe achter de Ladder van Lansink vaak aangeduid met de term "afvalhiërarchie".

Wat je wilt is je afval op de meest milieuvriendelijke manier verwerken. Daarom ook de hiërarchie in de ladder.

Pas als 'preventie' niet mogelijk is, ga je naar de stap eronder kijken, naar 'hergebruik'. Als dat niet mogelijk is, ga je weer een stap lager in de ladder etcetera. Bron: wikipedia
  Het is een uitermate handige checklijst als je afvalvrij leven wilt (leren) leven.

 

Plaatje van de Ladder van Lansink voor afvalvrij leven

Begin met “Nee-zeggen” tegen overbodig afval

 

Wat heb ik al gedaan?

 

Inmiddels zijn we 3,5 jaar verder, heb ik me erin verdiept, relaties met lokale winkels gelegd waar ik verpakkingsvrij inkopen mag doen, en de volgende stappen gezet op weg naar afvalvrij leven:

  1. Preventie
    • Ik neem eigen verpakkingen mee (bv. voor kaas, noten, brood, groenten, koekjes, eieren, frietjes, drinken onderweg en tandpasta)
    • Ik koop verpakkingsvrije producten (bv. shampoo zeepblokken, rijst, pasta)
    • Ik koop verpakkingsvriendelijke producten (bv. afbreekbare of goed te recyclen verpakkingen)
    • Ik laat verpakte producten liggen en maak ze zelf (bv. brood, deodorant, conditioner)
    • Als het niet anders kan, koop ik producten in bulk
    • Als het echt niet anders kan, koop ik het product en probeer ik een variant te vinden waarbij ik de verpakking minimaal kan recyclen, stap 2
  2. Hergebruik
    • Ik koop bv honing in een wekpot die ik later gebruik voor zelfgemaakte jam
    • Ik heb de laatste fles conditioner al jaren in gebruik voor zelfgemaakte conditioner
    • Ik gebruik alle plastic zakjes die ik in huis had opnieuw, m.n. voor het invriezen van eten
  3. Recyclen
    • Ik ben een composthoop gestart
    • Ik start begin 2018 met een moestuin met twee dorpsgenoten
    • Ik koop en verkoop spullen via Marktplaats en diverse lokale Facebookgroepen. In het laatste geval heb je ook nog eens nauwelijks reis- en verzendkosten
  4. Ontspullen
    • Ik ben begonnen met ontspullen. Dit gaat in golven en ik doe het op speelse manieren door bijvoorbeeld het Minimalism Game te spelen of de Konmari methode uit proberen.
  5. Repareren
    • Ik laat dingen maken die ik voorheen verving via het lokale Repair Café
  6. Duurzame inkoop
    • Ik koop zoveel mogelijk duurzame kleding die van duurzame producten is gemaakt en liefst van bedrijven met een MVO/duurzame bedrijfsfilosofie.
    • Voor ik tot aanschaf overga, probeer ik om te denken: kan het anders, is het nodig, kan ik de verpakking hergebruiken etcetera.

 

Wat wil ik nog meer doen?

 

Ik wil honden- en kattenvoer kopen zonder verpakking.

 

Met twee huisdieren heb ik meer afval dan ik zou willen. Katten en hondenvoer zit voornamelijk in plastic verpakkingen.Ik heb de Nederlandse producent van mijn hondenvoer gebeld en overlegd of ik niet met een grote ton langs kon komen rijden. Eens in de twee maanden bijvullen en hopsakee.

Helaas. Iets met de Keuringsdienst van Waren en wetgeving. Ik snap dat je klanten niet in de fabriek rond kunt laten lopen.

Suggestie: installeer een weeg- en aftappunt. Ludieke manier om met je klanten in gesprek te gaan.
  Door in bulk in te kopen bespaar ik iets op het totaal aan verpakkingsmateriaal. Ondertussen heb ik ontdekt bij welke winkels ik welke lekkernijen onverpakt kan kopen.

 

De verpakkingen die ik binnenkrijg probeer ik te recyclen; in de plastic pot van de hondensnoepjes zit nu het meel waarmee ik mijn brood bak.

 

Ik zou ook wel maximaal 1 weckpot afval per jaar willen zoals Bea Johnson.

 

Dit betekent dat ik de knop in mijn hoofd moet omdraaien van plasticvrij en afval verminderen, naar 100% afvalvrij. Daar zit nog ruimte bij mij. Hoe merk je dat?

 

Af en toe bestel ik een pizza en die komt in . . . een pizzadoos. Ik ben (nog) niet zo goed in pizza’s zelf maken, en, soms simpelweg te moe om het te proberen.

 

Ik wil 0,0 plastic ontvangen via de post.

 

De meeste organisaties waar ik lid van ben, sturen hun tijdschrift in plastic. Ondanks een ja/nee sticker krijg ik daarom plastic in de bus.

 

Stap 3. Afvalvrij werken

 

Voor het online Pioniersmagazine schreef ik eerder deze blog mijn weg naar een afvalvrij kantoor.Ik werk hierin samen met Emily-Jane van Leven zonder Afval die ik eerder noemde, en met Arend-Jan Majoor van www.stopmijnafval.nl.
Arend-Jan is ook een dorpsgenoot en hij helpt scholen en bedrijven om de switch te maken naar afvalvrije werkplekken.

 

Het was mega-spannend om te beslissen, want hoe zouden klanten gaan reageren?

 

Concreet: als jij mijn workshopruimte huurt of hier een dagje komt flexwerken, vraag ik je je afval mee naar huis te nemen. Je groen afval mag hier in de GFT bak, en op de damestoilet staat nog een prullenbak.

 

Ik heb het toch gedaan: geen printer, geen afvalbakken, afvalvrije cateraars, koffiebonen in een statiegeldblik, losse theeblaadjes en meer.

 

Kost dit niet belachelijk veel geld en tijd?

 

Veel mensen denken dat bovenstaande bakken met tijd, geld en energie kost.

Het is niet gratis en het vraagt een inspanning, maar het levert veel meer op.

 

Dit krijg je er namelijk bij:

 

  • Een lage energierekening en een comfortabeler huis
  • Minder spullen, vaak betere kwaliteit
  • Nieuwe relaties met lokale winkeliers en een verhoogd gevoel van saamhorigheid
  • Steunen van de lokale economieIk ontdekte dat boeken bij je lokale boekhandel kopen, net zo goedkoop en vaak zelfs goedkoper is dan via bijv. bol.com. Het kost tevens minder verpakkingsmateriaal omdat ik ze in de winkel ga ophalen.

    Een win-win situatie: goed voor het voortbestaan van de lokale boekwinkel en het milieu want geen afval.

    Ps: ik koop al minder boeken en ga vaker naar de bibliotheek. Dat is nl. nog duurzamer . . . Helemaal geen boekenverslaving heeft, ahum 😉
  • Een gevoel van welbehagen omdat je een steentje bijdraagt aan een duurzamere wereld
  • Uiteindelijk geef je minder uit omdat je zorgvuldiger boodschappen doet
  • en ga zo maar door.

 

Begin vandaag en zet één stap.

 

Bij mij heeft dit proces een paar jaar geduurd. Na de eerste stappen ben ik gewoon door blijven lopen.

 

‘De radicale verandering met kleine stappen.’ Jan Rotmans over de energietransitie.

 

Zet jouw eerste (2e, 3e of volgende) radicale stap en blijf lopen.

Als we dit allemaal doen, dan zijn we een beweging.

Ik ben een groot fan van twee uitspraken die ik al jaren gebruik:

 

Mahatma Gandhi “Be the change you wish to see in this world.”

en

John F. Kennedy “One person can make a difference and everyone should try.”

 

Laten we elkaar inspireren. 

Laten we het gewoon samen doen.

 

Laat hieronder weten wat jij doet, gaat doen en al gedaan hebt.

Ik zal deze blog updaten met relevante voorbeelden.

 

Cover

4 Reacties

    • Hej René, ja leuk om te lezen wat je gedaan hebt! En je vraag over de moestuin, die ligt niet aan de snelweg. Hebben we rekening mee gehouden. Ik ga zelf dit jaar elektrisch koken uitzoeken en kijken wat het kost om dat hier aan te leggen.

  1. Hey Madeleine, leuk blog heb je geschreven, voor elektrisch koken kan je denken aan een multicooker, ik heb er een en ben enthousiast, ik kook er rijst, pasta, risotto in, (voorgeprogrammeerd dus gaat vanzelf op een warmhoudstandje) groenten, je kunt er in stomen, en sauteren maar ook suddergerechten/curry’s op slowcookerstand, zeer lage temperatuur langzaam garen, ontzettend lekker en soep natuurlijk. Gebruik m vrijwel dagelijks.
    Verder gebruik ik ook nog wel eens het petroleumstelletje (als dat nog enigszins verantwoord is 😉 van oma om suddergerechtjes op te maken, opa bakte er ook kügel op en vis, buiten op zaterdag na de markt. Voor gas besparen is een hogedrukpan ideaal (en gezond).

    • Hej Lonneke, dat is een leuke tip! Ja, ga ik opsnorren. Ook omdat slowcooking veel beter past in deze tijd. Dat petroleumstelletje had ik ook, inmiddels weer verkocht 😉 Waar ik veel plezier van heb is het principe van aan de kook brengen en dan afzetten en laten staan, of in een Hooimadam doen. Dat werkt ook erg goed.

Geef een reactie

Je email adres wordt niet gepubliceerd. Required fields are marked *

Verwijder formulierPost comment